รู้หรือไม่ รูปร่างของผลิตภัณฑ์อาหารสามารถนำมาจดทรัพย์สินทางปัญญาได้นะ

 ปัจจุบันผลิตภัณฑ์อาหารมีความหลากหลายและเป็นอุตสาหกรรมที่สำคัญรูปแบบหนึ่ง การสร้างเอกลักษณ์เฉพาะตัวไม่ได้จำกัดอยู่แค่รสชาติ การคัดสรรวัตถุดิบ การสร้างเรื่องราว หากแต่รูปร่างภายนอก ก็สามารถเพิ่มมูลค่าของอาหาร ความประทับใจให้แก่ผู้บริโภคได้ไม่น้อยและมีความสำคัญต่อธุรกิจในตลาดผู้บริโภคที่แข่งขันกันสูงแบบทุกวันนี้ และการออกแบบลักษณะเฉพาะ รูปร่างภายนอก ลวดลายของผลิตภัณฑ์อาหารนั้นถือเป็นทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่งสามารถมีความคุ้มครอง ตามมาตรา 63 แห่ง พ.ร.บ. สิทธิบัตร พ.ศ. 2522 ประเภท สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ จำพวกหนึ่ง

 ผลิตภัณฑ์อาหารแบบไหนที่เข้าเกณฑ์ ?
ต้องเป็นการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่เพื่ออุตสาหกรรมรวมทั้งหัตถกรรม (มาตรา 56)

 โดยมีหลักเกณฑ์การจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ ดังนี้ ( มาตรา 57 )
1. ต้องไม่เป็นเเบบผลิตภัณฑ์ที่มีหรือใช้เเพร่หลายอยู่เเล้วในราชอาณาจักรก่อนวันขอรับสิทธิบัตร
2. ต้องไม่เป็นแบบผลิตภัณฑ์ที่ได้มีการเปิดเผยภาพ สาระสำคัญ หรือรายละเอียดในเอกสารหรือสิ่งพิมพ์ที่ได้เผยเเพร่อยู่เเล้วไม่ว่าในหรือนอกราชอาณาจักรก่อนวันขอรับสิทธิบัตร
3. ต้องไม่เป็นเเบบผลิตภัณฑ์ที่เคยมีประกาศโฆษณาคำขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ตามมาตรา 65 ประกอบด้วยมาตรา 28 มาเเล้วก่อนวันขอรับสิทธิบัตร (ประกาศโดยกรมทรัพย์สินทางปัญญา)
4. ต้องไม่เป็นเเบบผลิตภัณฑ์ที่คล้ายกับเเบบผลิตภัณฑ์ตาม (1) (2) หรือ (3) จนถือได้ว่าเป็นการเลียนแบบ

 หลักการดังกล่าวเป็นวิธีการสากลในการจดทะเบียนสิทธิบัตรออกแบบผลิตภัณฑ์ หลักการคือ "จดก่อนใช้" ดังนั้นผู้ที่จะจดทะเบียนสิทธิบัตรออกแบบผลิตภัณฑ์ควรวางแผนล่วงหน้าก่อนที่จะนำไปขาย เผยแพร่ แต่เมื่อได้รับการจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เเล้ว ก็จะได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา โดยมีอายุความคุ้มครอง 10 ปี นับตั้งเเต่วันที่ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์

 ข้อควรระวัง : ผู้ออกแบบไม่ควรเผยเเพร่แบบผลิตภัณฑ์ดังกล่าวจนกว่าจะได้รับการประกาศโฆษณา
หมายเหตุ มาตราต่าง ๆ ที่กล่าวถึงในบทความตาม พ.ร.บ. สิทธิบัตร พ.ศ. 2522

ที่มา : กรมทรัพย์สินทางปัญญา